Róbta co chceta

Po raz kolejny odbyła się w Polsce akcja o niezaprzeczalnym znaczeniu społecznym, przez chrześcijan uważana co najmniej za kontrowersyjną. Nie zamierzam tu zajmować się chrześcijańskim poglądem na WOŚP. Na ten temat napisano już wiele.

Mnie po raz kolejny intryguje jedno z jej przewodnich haseł, zamieszczone w tytule. Czy naprawdę świadczy o zachęcaniu uczestników do odrzucania wszelkich autorytetów? A może zachęta do wsłuchania się w głos własnego sumienia? Hasło to nie byłoby godne mojej uwagi i tych kilko pisanych słów, gdyby nie kojarzący mi się z nim niepomiernie fragment Księgi Koheleta (Koh 11,9)

Postępuj tak, jak każe ci serce, i używaj, czego pragną twoje oczy.(BW)

Chodź drogami serca twego, i według zdania oczu twoich. (BG)

Chodź drogami serca swego i za tym, co oczy twe pociąga. (BT)

Czyżby przedstawione powyżej  w trzech najpopularniejszych, polskich przykładach Biblii zdanie na zawierało tej samej treści, co tytułowe hasło?

Dodać by tu można, że według wielu biblistów używane w Bożym Słowie pojęcie „serce” odwołuje się do ludzkiej woli. A więc Kohelet zachęca, aby jego czytelnik postępował według własnej  woli. Róbta, co chceta.

Aby ustosunkować się do porównania tych dwóch, tak odległych i tak podobnych życiowych wskazań dobrze byłoby spojrzeć na kontekst cytowanego powyżej fragmentu – w przekładzie Biblii Warszawskiej:

Raduj się, młodzieńcze, w swojej młodości i bądź dobrej myśli, póki jesteś młody. Postępuj tak, jak każe ci serce, i używaj, czego pragną twoje oczy, lecz wiedz, że za to wszystko pozwie cię Bóg na sąd.

(Koh 11,9; BW).

Werset używany często jako straszak, szczególnie w stosunku do ludzi młodych. Według popularnego rozumowania radość, pozytywny stosunek do własnej osoby i własnych przeżyć, postępowanie według własnej woli i dążenie do korzystania z walorów, zauważonych w otaczającym świecie otoczeniu zostanie przez Boga osądzone negatywnie. Upraszczając – sam fakt, że radość z życia i zapewnianych przez nie pozytywnych doznań ściąga na człowieka sąd. Istnieje śląskie porzekadło: „z gracki przyjdą płacki” – co ma oznaczać, że skutkiem beztroski, zabawy, pozytywnych przeżyć jest płacz. Iście pokrętne rozumowanie, ale często obecne w Kościele.

Według opinii piszącego te słowa powyższy fragment zawiera w sobie znaczną dozę zachęty i pocieszenia. Nie straszy. Dla lepszego zrozumienia dobrze byłoby prześledzić mechanizm powstawania w ludzkim umyśle czegoś, co nazywamy „wolą”, „chęcią” lub „ pragnieniem”.

W ludzkim „centrum dowodzenia”, które znajduje się w głowie, w reakcji na bodziec pozytywny  pojawia się myśl o zwielokrotnieniu lub powtórzeniu tego bodźca oraz skorzystaniu z tych zjawisk lub przedmiotów, które ten bodziec wywołały. Nowy samochód, smaczny posiłek i napój, piękna kobieta lub przystojny mężczyzna, kwiat, plaża, plusk wody, miły zapach budzą myśli, które mogłyby przyznać następującą formę zwerbalizowaną:

Dobrze byłoby mieć taki nowy samochód!

Zjadłbym kawałek tortu. Wypiłbym tak wspaniale pachnące espresso!

Chętnie zapoznałbym się z taką piękną dziewczyną!

I oczywiście wiele innych.

Na tym etapie rzeczona myśl nie jest jeszcze wyrazem chęci, woli ani zamiaru. Wielu ludzi ma pozytywne uczucia na widok samochodu, kawy czy batonu, ale nie każdy natychmiast biegnie do salonu czy cukierni.

Taka myśl uruchamia dopiero w ludzkim „centrum dowodzenia” pierwszy akt woli. I ten moment  jest decydujący: wtedy właśnie myśl o treści „dobrze byłoby to mieć”  przeistacza się w chęć: „Chcę to mieć” Oczywiście w tym procesie nie bierze udziału jedynie sama pozytywna myśl – tu dochodzą zagadnienia dotyczące możliwości, pragmatyzm, zdanie innych osób, własne sumienie i wiele innych. Zamiar posiadania nowego samochodu zderza się tu z zasobnością portfela, poradami najbliższych, kwestiami praktycznymi, zdolnością kredytową itp. Po rozważeniu wszelkich „impulsów towarzyszących” może pojawić się chęć zakupu. Akt woli.

Oczywiście w przypadku zakupu samochodu spraw do rozważenia będzie wiele. W przypadku „pokusy” jaką jest zapach espresso, kwestii wątpliwych będzie mniej. Zawsze jednak wystąpi pewna chwila, w której zwyczajne zainteresowanie stanie się aktem woli. Człowiek spragniony powie wtedy: „Proszę o kawę”.

I tak z kilkudziesięciu osób, które z podziwem przyglądają się nowemu modelowi pojazdu, kilka osób powie „Chcę go mieć”, a być może co druga osoba, upajająca się zapachem kawy tenże napój zamówi.

Wśród krótko powyżej opisanych zagadnień, biorących udział w przeistoczeniu się zwykłego impulsu myślowego w skuteczny akt woli wymienić należy jeszcze sumienie oraz nabytą w trakcie spotkań oraz domowego studium biblijną znajomość woli Bożej.

Dlatego chrześcijanin, kuszony przez działających na granicy prawa koleżków, może być zainteresowany dodatkowym zarobkiem, ale nie będzie chciał do nich dołączyć i walić szemranych interesów. Chrześcijański urzędnik, ujęty uśmiechem miłej koleżanki i jej opowieściami o byłym mężu tyranie może odczuć towarzyski przymus udzielenia jej pomocy, ale nie będzie chciał tej znajomości kontynuować na gruncie prywatnym. Jego brat zapewne zauważy możliwość łatwego przywłaszczenia sobie nieskutecznie chronionych dóbr, ale z pewnością nie wyciągnie po nie ręki, nie będzie bowiem chciał ich kraść.

Wobec powyższego należałoby stwierdzić, że codziennie w umyśle każdego człowieka pojawia się wiele myśli o różniej treści, z których jedynie nieliczne stanowią podstawę stworzenia aktu woli. Pojawianie się tych myśli jest od niego niezależne. Utworzenie się na podstawie tych myśli aktu woli jest od człowieka jak najbardziej zależne, zależne też od jego wiedzy, przekonań, sumienia . W umyśle chrześcijanina również pojawiają się  różne myśli, ale, ponieważ posiada on sumienie oraz zna wolę Boga, nie dojdzie do zbudowania aktu woli na podstawie myśli, uznanej przez niego za złą.

Dlatego odważę się zachęcić Was, Chrześcijanie: Róbta, co chceta!

Świętujmy Trzech Króli!

Według starej dykteryjki z Radia Erywań na pytanie "Czy to prawda, że w Moskwie rozdają samochody?" należy odpowiedzieć następująco: "Właściwie to wszystko prawda, ale nie w Moskwie, a w Erywaniu, nie samochody, a rowery, no i nie rozdają, a kradną". Podobnie należałoby zareagować na tzw. święto Trzech Króli: niekoniecznie trzech, z całą pewnością nie byli królami, no i po co od razu świętować ich rzekome przybycie?
Jak prawie wszystkie tzw. święta religijne jego związek z prawdą biblijną jest , rzec by należało, znikomy. Kultywowane w tym dniu, odkurzane właśnie tradycje, z chrześcijaństwem niewiele mają wspólnego. A ja mimo to zachęcam chrześcijan: Świętujmy Trzech Króli. Tak samo, jak i inne podobne święta!

Według zapisów Bożego Słowa sabat, siódmy dzień w tygodniu, dany był człowiekowi w celu odpoczynku i zbliżenia się do Boga. Żydzi ten biblijny zwyczaj kultywowali. W piątek wieczorem nakrywali stół, tak, aby tego, co na nim położono, wystarczyło dla całej rodziny aż do wieczora dnia następnego. Do wygasającego, chlebowego pieca wkładano naczynie z odpowiednio przygotowanymi wiktuałami, po to, by po kilkunastu godzinach pieczenia w coraz niższej temperaturze spożyć smakowity, sycący ciulent. A po nim deser - kugiel. Niczego w sobotę nie przygotowując, nie zapalając ognia. Odwiedzano synagogę, wykonywano tylko najważniejsze prace, nie cierpiące zwłoki, następnie odpoczywano. W osadach, w których mieszkali sami Żydzi, każda rodzina tak funkcjonowała jeden dzień w tygodniu, No, chyba że komuś hodowlane zwierzę wpadło do dołu i trzeba było je wyciągnąć, do czego nawiązał Pan Jezus.

Przeniesienie tego dobrego zwyczaju do dzisiejszej Europy nie jest możliwe. Sobota i niedziela coraz bardziej upodabniają się do dnia powszedniego: otwarte sklepy, restauracje i punkty usługowe, działająca komunikacja, systemy zmianowe i czterobrygadowe... Co do handlu w niedzielę bywają czasem propozycje jego ograniczenia, ale nie wprowadza się ich w życie. Sam nie jestem zwolennikiem zamykania sklepów w niedzielę. Ciągle może zadzwonić telefon, a na drugiej stronie kabla miły głos poprosi o załatwienie sprawy biznesowej. Niektórzy nawet w niedzielę podczas nabożeństwa "wiszą" na telefonie. I nie dlatego, że tak chcą, ale są do tego zobowiązani przez pracodawcę.

Dlatego z zadowoleniem przyjmuję tych kilkanaście dni w roku, w których możliwość odpoczynku dotyczy większego grona społeczeństwa (bo przecież nie wszystkich). A jednym z takich dni jest Trzech Króli. Takimi dniami są też święta Bożego Narodzenia.

Pamiętam przed kilkoma kilka dni przed Wigilią zaczął padać śnieg. Biały puch pokrywał całą grudniową szarość coraz grubszą kołdrą. Borykałem się wtedy z pewnym problemem, był to spór z pewną instytucją. Nie chcę do tego wracać, ważne jest, że otrzymanie listu poleconego od tej instytucji mogło solidnie popsuć mi humor. Jednak świadomość kilku dni świątecznych, podczas których nie puka do drzwi listonosz i telefon częściej milczy, wzmocniona jakimś dziwnym przeczuciem, że gruba warstwa śniegu sparaliżuje komunikację i  nawet ewentualny listonosz przez nią nie przebrnie :-))) pozwoliła mi na zebranie sił i odpoczynek. Sąsiad garażowy zepchnął cały śnieg sprzed swojej bramy przed moją. Początkowo mnie to trochę poddenerwowało, ale pomyślałem sobie, że chyba o to chodzi, żeby i gruchot przez te dni odpoczął. Odkopałem go dopiero w Nowym Roku.

I właśnie takie powinny być święta. Niezależnie od tego, jak się nazywają, z jakiej tradycji się wywodzą, kto je ustanowił i co inni w te dni robią. Niekoniecznie trzeba jeść, to, co wszyscy, błaznować w papierowej koronie na głowie. Do mieszkańców tzw. blokowisk: wstańmy w świąteczny dzień wcześnie rano i rozkoszujmy się ciszą, której w innym czasie trudno uświadczyć.

Dlatego zachęcam wszystkich, którzy tu trafili: Niezależnie od tego, czy to święto Trzech Króli, czy Dwunastu Potraw, czy Wszystkich  Świętych. Świętujmy!

Pozytywny kopniak

Za mną około 50 kilometrów, cztery razy tyle przede mną. Pogoda piękna, nastrój - jak to podczas wyjazdu w lubiane i chętnie odwiedzane miejsce. Do pewnej chwili, o której potocznie mówi się, że "dobrze żarło i zdechło". Ciężarówka, za nią samochód osobowy. Wąska droga, las, zakręty, no i pojazdy na pasie przeciwległym...
Jadący przede mną wielokrotnie próbuje wyprzedzić ciężarówkę, ale nie decyduje się na taki krok. Samochód powinien sobie z manewrem poradzić. Od czasu do czasu droga biegnie prosto, a pas przeciwległy jest pusty. Jadący przede mną wysuwa się na ten pas, już wydawałoby się, że wciśnie pedał gazu i mordęga się skończy. Nic z tego. Wraca.
Nie pozostaje mi nic innego, niż jechać za nim, obserwując sytuację na drodze. Wyprzedzenie dwóch pojazdów nie wchodzi w rachubę. Nie ma też takiej możliwości technicznej, która pozwoliłaby na przekazanie jadącemu prze mną kierowcy w odpowiednim ułamku sekundy hasła : "Jedź! Teraz zdążysz. Gaz do dechy!"

Sytuacja dobrze znana nie tylko kierowcom. Baczny obserwator z otaczającego go tłumu bez trudu wyłuska takich ludzi, którzy chcieliby w swoim życiu coś zmienić. Szukają okazji. Próbują, ale w ostatniej chwili coś ich zniechęci. Jedyne, czego w takiej sytuacji potrzebują, to pozytywny "kopniak". Bratnia dusza, która zmęczonemu i zniechęconemu wieloma próbami osobnikowi szepnie na ucho: Teraz! Poradzisz sobie!

Problem polega tu nie na braku możliwości technicznych: obu zainteresowanych nie dzieli karoseria i odległość.

Co więc powoduje, że istnieje tak wielu ludzi, którzy niejednokrotnie w życiu podjęliby właściwe decyzje, zerwali z szkodliwymi zwyczajami, poprawili swój duchowy stan, nadali życiu nowy kierunek, i zrobili wiele innych, dobrych rzeczy, ale nie postąpili tak dotychczas i nie wiadomo, czy kiedykolwiek tak postąpią?

Nie jestem władny odpowiedzieć na powyżej postawione pytanie.  Życzę jednak wszystkim, którzy tu trafią, aby w decydujących momentach ich życia w tym, rozpoczętym już Nowym Roku 2012 zawsze pojawił się  ktoś, kto jednym może słowem dobre dzieło zainicjuje.


I baczmy jedni na drugich w celu pobudzenia się do miłości i dobrych uczynków. 
(Biblia Warszwska, Hbr 10, 24)